- Top 2025:
Maurice Dam
Voordat je het weet zit het jaar er alweer op en is het weer tijd om de balans op te maken van de in 2025 aangeschafte nieuwe muziek. Net als voorgaande jaren ben ik in mijn lijst alleen uitgegaan van de releases die ik daadwerkelijk heb gekocht, dus er zal vast weer het nodige ontbreken. Na eerst maar eens alles op een rij te hebben gezet, valt op dat 2025 een zeer goed jaar was met naast nieuwe albums van grootheden als Solstice, Steven Wilson en IQ ook ‘oude’ namen die voor het eerst in tijden weer van zich lieten horen, waaronder Andrew Latimer met een verrassend werkstuk en de terugkeer van Paatos. Een duidelijke nummer één is moeilijk aan te wijzen. Eigenlijk is er een vijftal albums dat ik even sterk vind. Eén van mijn meest gedraaide album is zeker “Painter” van Finally George. En zo aan het eind van het jaar verscheen nog het vierde album van Smalltape die met de muziekcollage ‘Tangram” een zeer sterk album afleverde waarbij vooral de Dolby Atmos-mix erg bijzonder is. Dat laatste kunnen is ook het geval bij Bioscope, het samenwerkingen project van Steve Rothery en Thorsten Quaeschning. Maar uiteindelijk is Solstice natuurlijk toch ‘de’ band van 2025: “Clann” blijkt één van de sterkste albums van de Britse band rond veteraan Andy Glass, die het toch maar weer voor elkaar krijgt.
Zoals al genoemd was de grote verrassing van 2025 wel dat er ‘nieuw’ werk van Andrew Latimer verscheen. Naast veel losse nummers ook een volwaardig (demo)album “War Stories” dat oude Camel-tijden doet herleven. Na hat wat zwakkere “Resistance” keert ook IQ terug met een sterk album: “Dominion’ is weer een gedegen plaat en een logischer opvolger van het sterke “Road Of Bones” dan “Resistance” was.
Ook aan de randen van de prog is er veel te genieten. Zo was er de Nederlandse ontdekking Okestr dat debuteerde met “1”, een heus conceptalbum. Daarnaast luistert het nieuwe album van Electric Litany lekker weg. Ook het nieuwe project Ambient Den van Ben Craven mag er zijn, alsmede het aan het eind van het jaar verschenen sterke tweede album van nieuwkomers Deposed Kings. En net op de valreep een plaat die we mee gaan nemen in de 2026 lijst van het Nederlandse Heath met “Murmurations”.
En dan zijn er albums waar je naar uit kijkt en die bij verschijnen toch wat tegen vallen. Zoals bijvoorbeeld het nieuwe album van Jonas Lindberg, dat een herhaling van zetten blijkt. Ook het nieuwe album van Dave Bainbridge had niet de impact die de vorig plaat wel had, ondanks sterdrummer Simon Phillips. Ook “The Overview” van Steven Wilson ging aan mij voorbij: hoewel een terugkeer naar de prog klinkt het album naar mijn smaak iets te geconstrueerd. Waren we een jaar geleden nog erg enthousiast over het debuut van Dominic Sanderson, op zijn tweede album zoekt hij duidelijk de grenzen van de prog op en muzikaal gezien is het ook zeker een vooruitgang. Helaas probeert hij geforceerd een Peter Hammill-imitatie neer te zetten en doet de zang daardoor erg afbreuk aan de plaat.
2025 stond ook zeker in het teken van veel heruitgaven en beleefde het fenomeen 'Dolby Atmos-mix' zeker bij mij zijn ‘doorbraak’. Dit leverde voor mij wel DE release van het jaar op, hoewel wel met gemengde gevoelens. De nieuwe mix van Genesis-klassieker “The Lamb Lies Down On Broadway” is indrukwekkend in Dolby Atmos en geeft je zelfs na 51 jaar de gelegenheid het album opnieuw te ontdekken alsof je het voor het eerst hoort. Helaas zijn de extra’s in de box erg karig en dat is een gemiste kans. Ook van een andere klassieker kwam een heruitgave: “Wish You Were Here”. In de “50th Anniversary”-set vinden we wel veel herhaling uit de “Immersion”-box uit 2011, maar ook hier is een nieuwe mix in Dolby Atmos toegevoegd en een opname van een volledig concert uit 1975.
Dan de lijst: mijn top 10 is wederom een momentopname waarbij ik de albums in mijn top 5 zeker gelijkwaardig zijn.
1. Solstice – “Clann” (ProgRock.com's Essentials)
2. Finally George – “Painter” (ZOUNDR)
3. Smalltape – “Tangram” (MidJune Records (= eigen beheer))
4. Andrew Latimer – “War Stories” (eigen beheer)
5. Bioscope – “Gentō” (earMUSIC / Edel)
6. Deposed King – “Letters To A Distant Past (Deluxe Edition)” (eigen beheer)
7. Orkestr – “1” (Sound Effect Records)
8. Electric Litany – “Desires” (Flying Hearts Records)
9. Ambient Den – “Ambient Den” (eigen beheer)
10. IQ – “Dominion” (GEP (Giant Electric Pea))
Er zijn vele voorbeelden van bands die hun creatieve piek beleven in hun beginjaren. Maar daar zijn zeker uitzonderingen op en Solstice, geleid door Andy Glass, is hier een perfect voorbeeld van. Twee jaar na “Light Up” is afgelopen jaar alweer het derde album met leadzangeres Jess Holland verschenen: “Clann”, het derde album in de “Sia”-trilogie. We dachten bij de voorganger al dat Solstice de overtreffende trap had bereikt. Maar na de eerste luisterbeurten van “Clann” is duidelijk dat de Britse band er met dit album toch weer een tandje bij heeft gedaan en het voor elkaar heeft gekregen te blijven verrassen. Het album houdt je van begin tot einde op het puntje van je stoel en trapt middels een catchy keyboardlijntje van Steven McDaniel af met het opzwepende “Firefly”. Het o zo herkenbare Solstice-geluid - een mix van symfo, folk en veel meer – zweeft aan de hand genomen door het vioolspel van Jenny Newman uit je speakers. De productie is om door een ringetje te halen en klinkt loepzuiver. De stereodimensie is geweldig, waardoor het net is of de band rondom je aan het musiceren is. De lagen van vocalen, verzorgd door Holland, Ebony Buckle en Dyane Crutcher bewegen om je heen. Het basspel van Robin Phillips ronkt uit je speakers en je hoort ieder detail van het drumspel van Peter Hemsley. De composities nemen de tijd om zich aan je te ontvouwen; een goed voorbeeld daarvan is “Life” dat, zoals zo vaak bij Solstice het geval is, vanaf halverwege opbouwt naar een climax. In één adem zijn de eerste vier nummers alweer voorbij, maar zet je dan maar schrap voor het lange “Twin Peaks”. Het melancholisch vioolspel en tokkelende gitaarwerk die in de opening de breekbare vocalen van Holland begeleiden, doen de haren op je arm overeind staan. De zang is blijkbaar in één take opgenomen. Het gelaagde middendeel waar veel vocalen over elkaar zijn gelegd op een bed van sprankelende keyboard-sequencing en percussie, is indrukwekkend. Als toetje is nog het oude “Earthsong”, oorspronkelijk van debuut “Silent Dance” uit 1984, maar nu met leadzang van Buckle, aan het album toegevoegd.
Websites:
https://solsticeprog.uk/
https://www.facebook.com/solsticeprog
https://solstice3.bandcamp.com/.
“Painter', een album die me bij het verschijnen eerst niet zo opviel blijkt bij het opmaken van de balans voor 2025 toch mijn meest gedraaide plaat. Finally George, ofwel de Duitse muzikant Georg Hahn, heeft met zijn derde album zijn sterkste album tot nu toe afgeleverd. En dat is best veelzeggend als men bedenkt dat de twee voorgangers, "Life Is Killer" (2018) en "Icy Skies" (2021), ook al bijzonder goed door ons en vele liefhebbers zijn ontvangen. Hahn nam ruim de tijd, moest vele muzikale obstakels overwinnen en twijfelde regelmatig of het album misschien niet te melancholisch zou worden. Maar zoals hij zelf stelt in de hoestekst is "Painter" een weerslag van de huidige tijd en de wereld waarin we leven en was het zijn manier om daarmee om te gaan. En dat heeft dus een parel van een album afgeleverd waar de emotie bij vlagen vanaf druipt. De melodieuze progrock van Finally George is verder verfijnd, de opnames nog weer net iets mooier; alles is in balans. Nu vallen ons ineens ook de sterke baspartijen van Hahn zelf op, daarnaast laat hij in “Child Of The Universe” puike, door Tony Banks geïnspireerde synthsolo's horen. Een vaste kern van muzikale vrienden staan hem verder her en der bij, waarbij de bijdrage op koperblaasinstrumenten wel haast beïnvloed moet zijn door Big Big Train. En dan zijn er, evenals op de vorige twee albums, nog de uiterst smaakvolle en prachtige opgenomen drumpartijen van de hand van Styx-drummer Todd Sucherman. Maar misschien wel het meest opvallend zijn Hahns sterke, emotioneel geladen zangpartijen: dat is waar echt duidelijk uit wordt dat "Painter" zijn meest persoonlijke album tot nu toe is.
Websites:
http://www.finallygeorge.com/
https://finallygeorge.bandcamp.com/.
In 2021 maakten we voor het eerste kennis met Smalltape, het project van de Duitse multi-instrumentalist en producer Phillip Nespital. Dat was toen al met zijn derde album onder die naam, "The Hungry Heart", waarmee hij gelijk indruk op ons maakte. Nespital is een muzikale alleskunner, want hij bespeelde bijna alle instrumenten zelf, al liet hij strijk- en blaasinstrumenten aan specialisten over en voor wat specifieke bas- en gitaarpartijen strikte hij de nodige vrienden, die vervolgens ook in de live-band van Smalltape gingen spelen. Vanaf de eerste maten voelde de sound van Smalltape behoorlijk vertrouwd aan, wat komt doordat deze behoorlijk dicht tegen die van Steven Wilson en Porcupine Tree aanschurkte. Nu, 4 jaar later, gaat dit nog steeds wel een beetje op voor wat betreft het zojuist verschenen vierde album "Tangram". De meerlagige zangpartijen van Nespital hebben iets Wilson-achtigs en net als Wilson is Nespital een ware klanktovenaar. Maar naarmate je het album vaker beluistert - en dat is met Nespitals gelaagde composities en productie echt een must – hoor je meer en meer dat Nespital welzeker oorspronkelijke muzikale ideeën heeft. Daar waar "The Hungry Heart" qua thematiek een meer werelds album was, doet "Tangram" net als het tweede Smalltape-album "The Ocean" (uit 2017) wat persoonlijker aan. De hoofdpersonen in de teksten lijken zich op allerlei kruispunten in hun leven te bevinden en kijken vooruit dan wel terug. De muziek is absoluut helemaal van deze tijd en gaat van de intense geluidsmuren van “Goodbye“ naar jazzy uitstapjes (waar vooral de saxpartijen van Omri Abramov debet aan zijn) naar een song als “Selene”, die zeer ingetogen akoestisch begint maar in de tweede helft zeer ritmisch en zelfs orkestraal wordt. "Tangram" is zowel verschenen op LP als CD maar ook net als de voorganger als CD/Blu-ray-combo te verkrijgen met op die laatste schijf zowel een hoge resolutie-stereomix als ook een 5.1 surround- en Dolby Atmos mix.
Websites:
https://smalltape.net/
https://www.facebook.com/smalltape
https://smalltape.bandcamp.com/album/tangram.
Afgelopen jaar verschenen er ineens ‘nieuwe’ nummers van Andrew Latimer op Bandcamp. Schijnbaar heeft de Camel-frontman dit platform ontdekt en besloten om in de archieven te duiken en bijna wekelijks wel wat met het grote publiek te delen. Ook verscheen er een heuse suite van bijna 50 minuten genaamd “War Stories”. Het is een stemmig muziekstuk samengesteld uit 14 delen waarvan het merendeel door Latimer is ingespeeld, maar ook met de muzikanten waarmee hij de laatste decennia in Camel heeft gespeeld. Een van de nummers stamt nog uit de periode dat de 10 jaar geleden overleden Guy LeBlanc Camels toetsenist was. Tevens is het ook los verkrijgbare, met Peter Jones geschreven “In The Dark” aan deze suite toegevoegd. Jones zingt dit ook, alsmede de emotionele afsluiter “Going Home”, met een zinderende gitaarsolo van Latimer en pianospel van LeBlanc. Dit is echt een van de hoogtepunten van het album. Hoewel het om demomateriaal gaat, word je gelijk meegevoerd in de van de Camel-frontman bekende melancholische schrijfstijl. De nadruk ligt op stemmig toetsenwerk met veel piano, orkestratie en zelfs koorzang, waar regelmatig dat zo karakteristieke en pakkende gitaarspel doorheen is verweven. Denk hierbij aan de rustige momenten van bijvoorbeeld “Harbour Of Tears”. De suite is momenteel alleen digitaal via Bandcamp te downloaden.
Websites:
https://andrewlatimer.bandcamp.com/track/war-stories
https://www.facebook.com/groups/4672323866
https://colinbass.bandcamp.com/.
Achter de naam Bioscope schuilen Tangerine Dream-toetsenist Thorsten Quaeschning en Marillion-gitarist Steve Rothery. Het zaadje voor deze samenwerking was al een tijd geleden geplant en Rothery heeft al een paar keer bij Tangerine Dream-concerten als gast meegespeeld. Maar liefst vijf jaar lang werd er af en aan gestaag aan een volledig studioalbum gewerkt. Met “Gentō” neemt het duo je mee op een instrumentale reis, waarbij de voortdurende fascinatie van de mens voor het bewegende beeld model heeft gestaan. Dit alles wordt gegoten in een weldadig sausje van toetsentapijten en lyrisch gitaarspel. De kenmerkende ritmische keyboardsequenties en brede synthesizerlagen van Quaeschning vormen een mooie ondergrond voor het herkenbare gitaarspel van Rothery, met lange lyrische uithalen en de voor de man zo typische getokkelde thema's. De muziek op “Gentō” ligt zeker in de lijn met wat was te verwachten van deze twee muzikanten. Verrassend is wel dat hun partijen worden ondersteund door echte percussie, die verzorgd is door niemand minder dan de huidige drummer van Elbow: Alex Reeves. Zijn bijdragen geven absoluut een extra dimensie aan het totaalplaatje. Het duurt echter wel tot het laatste nummer eer het trio echt even de teugels laat vieren. Maar onderweg worden we op een aansprekende reis langs geluidcollages meegenomen. Naast de stereoversie is er ook een Blu-ray met Dolby Atmos en 5.1 mix uitgebracht.
Websites:
https://www.earmusic.com/news/steve-rothery-andthorsten-quaschning-introduce-their-collaborative-project-bioscope/
https://bioscope.music/
https://www.facebook.com/bioscope.music/
https://www.marillion.com/shop/albums/srb009.htm
https://www.facebook.com/thorsten.quaeschning/
https://www.facebook.com/SteveRotheryOfficial/.
Voor ons was Deposed King tot voor kort een onbekende naam, maar we zijn erg onder de indruk van “Letters To A Distant Past”, het onlangs uitgebrachte nieuwe album van dit Hongaarse duo. Daniel Kriffel en Dominique Király zijn beide multi-instrumentalisten waarbij laatstgenoemde zich beperkt tot gitaar, toetsen en achtergrondzang. De voorganger, het in 2023 verschenen debuut “One Man’s Grief” is duidelijk hoorbaar waarvan de invloeden van de heren afkomstig zijn: het meer melancholische werk van Riverside, Lunatic Soul en Anathema. Maar door de flinke dosis toegevoegde elektronica is Deposed King zeker niet zomaar één van de vele klonen die we de laatste jaren voorbij hebben horen komen. Opvolger “Letters To A Distant Past” is duidelijk een stap naar een organischer geluid, waarop het duo de de tijd neemt om een nummer te laten ontwikkelen. Het bandgeluid is uitgediept en nu veel filmischer en melancholischer, mede door (nog) meer gebruik van elektronica. De flow is relaxed, wat het album een hypnotiserende en cinematografische reis maakt. Het is dan ook een conceptplaat. Het op de hoes afgebeelde desolate eenzame huis geeft goed het gevoel weer dat de muziek oproept. Er zijn twee versies beschikbaar, de reguliere en een deluxe editie met een aantal extra nummers.
Websites:
https://deposedking.bandcamp.com/album/letters-to-a-distant-past-deluxe-edition https://www.facebook.com/deposedkingband/.
Orkestr uit Horst aan de Maas noemt zichzelf een spacerockband. Maar na beluistering van het debuut “I” vinden we die omschrijving wel erg beperkt. Het jonge kwartet heeft namelijk een vrij uniek geluid. We zouden het gebodene ook kunnen bestempelen als elektronische popmuziek. Zeker, er zijn invloeden van Pink Floyd te ontwaren, maar Orkestr is wel degelijk eigentijds door bijvoorbeeld de nodige knipogen naar het Franse Air en Britse shoegaze en New Wave. Oh en ja, “I” is een conceptalbum of beter gezegd een sciencefictionverhaal over een mijnwerker die door het winnen van een loterij een reis per ruimteschip naar een nieuwe planeet kan kopen, om zich daar te gaan settelen. Met dit gegeven snap je ook beter de lijn van het album dat zich als een soundtrack ontvouwt. En jawel, er zitten ook muzikale referenties naar de spacy synthmuziek van bijvoorbeeld Vangelis in, maar het is vooral de soms opvallend vette keyboardsound die dan weer aan een band als Archive doet denken. In “Touching From A Distance”, inclusief bassolo, horen we ook trekjes van het oude werk van The Cure. De Limburgers hebben een kleine vier jaar gewerkt aan dit werkstuk en vroegen kunstenaar Jan Janssen-Jenze om de muziek te voorzien van een animatiefilm. Daarnaast is er ook een mooi stripboek dat je bij de vinylversie krijgt, maar ook los is aan te schaffen. Zeker een mooie ontdekking deze band. Helaas hadden we dit vorig jaar verschenen album te laat ontdekt voor de jaarlijstjes van 2024, dus krijgt die nu een verdiende plek.
Websites:
https://www.orkestr.nl/
https://orkestr.bandcamp.com/album/i
https://www.facebook.com/ORKESTRBAND.
“Desires” is het vierde album van Electric Litany. De Londense band bestaat alweer 18 jaar en brengt hiermee een opvolger voor het uit 2019 stammende “Under A Common Sky”. Daar hadden we in 2020 in Xymphonia aandacht voor, waarna we de EP “Sonder” uit 2022 hebben gemist. “Under A Common Sky” putte uit postrock, synthpop en electronica, waardoor we muzikale elementen hoorden van bijvoorbeeld Radiohead en Sigur Rós, maar ook van jarentachtigsynthpopacts als OMD en Depeche Mode en een New Wave-groep als Joy Division. Die lijn wordt op “Desires” doorgezet, maar er is ook sprake van een meer experimenteel karakter. Twee van de bandleden maken veelvuldig gebruik van synths en samplers terwijl ook de nodige percussie-instrumenten en drumpads worden aangewend. Daarmee neigt “Desires” meer naar (dromerige) synthppop met progressieve invloeden, waarbij de nummers vaak filmisch aandoen. Liefhebbers van alternative rockbands met een progressief randje als War On Drugs of The National zullen Electric Litany ook zeker kunnen waarderen. Wat bij de eerste luisterbeurt al gelijk opvalt is het fijne toetsenwerk en de opzwepende percussie, plus dat ieder nummer wel een opvallend, soms vet synthriedeltje heeft. Zo mondt “Opia” uit in een hypnotiserend coda en klinkt het titelnummer als een moderne mix van Joy Division en The Cure. De vaak galmende vocalen roepen dan weer vergelijkingen op met die bij bij Mercury Rev en The Flaming Lips, terwijl met “Junkie” het meest bij Radiohead uitkomende pad wordt bewandeld. Er wordt, conform onze verwachtingen, episch afgesloten met “Bless”: het meest symfonische nummer dat zeker niet op een Sigur Rós-plaat had misstaan.
Websites:
http://electriclitany.com/
https://www.facebook.com/ElectricLitany/
https://innerear-electriclitany.bandcamp.com/.
We hebben u in het verleden al eens wat muziek van Ben Craven laten horen, maar we moeten dan wel bijna 10 jaar terug naar het album “Last Chance To Hear”, waar we gematigd positief over waren. We hebben om een of andere reden nooit aandacht besteed aan de in 2022 uitgebrachte plaat “Monsters From The ID”. Een album dat toch had moeten opvallen door de laaiende recensies waarbij de vergelijkingen met Pink Floyd en Hanz Zimmer rijkelijk voorbijkwamen – en waar ook nog eens een 5.1 surroundmix van bestaat. Nu is deze Australiër terug met een nieuwe band, genaamd Ambient Den. Het betreft hier een samenwerking met Tim Bennetts en Dean Povey die al tijdens de lockdownperiode is begonnen. Muzikaal ligt het zeker in het verlengde van de vorige albums die Craven heeft gemaakt. De Pink Floyd-invloeden zijn rijkelijk aanwezig en zoals de naam al doet vermoeden heeft de plaat ook een filmisch karakter. We krijgen meer dan een uur aan lang uitgesponnen composities met breed toetsenwerk en veel slepend gitaarspel voorgeschoteld (waarbij we overigens een aantal edit-versies meerekenen). Bij beluistering moesten we zelf meer dan eens aan het oude werk van RPWL denken.
Websites:
https://www.ambientden.com/
https://ambientden.bandcamp.com/album/ambient-den
https://www.facebook.com/AmbientDen/.
Het is toch altijd weer spannend om een nieuw album van IQ te beluisteren: vanaf de ‘doorstart’ met “Ever” (1993) wist de Britse band vaak een snaar te raken, maar was er ook wel eens een misser. Het is ook alweer zes jaar geleden dat er in de vorm van de dubbelaar “Resistance” nieuw werk was verschenen. Dat was een album dat bij de Xymphonia-redactie gemengde gevoelens opriep. Te veel muziek met te weinig inhoud, werd er bijvoorbeeld geoordeeld. Maar IQ heeft na een dip wel vaker een album uitgebracht dat deed verrassen. Daar hoopten we nu ook op. En het nu verschenen “Dominion” lost die hoop in met het lange “The Unknown Door”: herkenbaar IQ, met een rustig zwevend begin en zelfs iets dat klinkt als trompetgeschal in het intro, waarna Peter Nicholls' karakteristieke hese stemgeluid uit je speakers vloeit. Een van de kritiekpunten binnen ons team op het vorige album betrof de zang en dan vooral de zanglijnen. Er lijkt naar ons geluisterd, want Nicholls' partijen zweven op dit album mooi boven de instrumentenmix en zijn zang komt zodoende goed tot zijn recht. Dit heeft ook zeker te maken met het feit dat veel van de nummers rustig beginnen, maar ook in de heftiger stukken klinkt hij krachtig. Het voelt vertrouwd en het lijkt erop dat het bij recente concerten veel spelen van nummers van de albums “Frequency” en “Dark Matter” effect heeft gehad op het nieuwe materiaal. Daarnaast is gitarist/componist Mike Holmes natuurlijk een ‘master’ in het schrijven van goede melodieën. In dat al aangehaalde, dik 22 minuten durende “The Unknown Door” wordt de tijd genomen en duurt het een kleine vijf minuten voordat de typische IQ-versnelling komt met uiteraard ruimte voor bombast vol heerlijk ronkend orgel- en Mellotronspel om groots te eindigen met ronkende bas van Tim Esau. Thematisch gezien past deze 'epic' in het rijtje “The Seventh House” en “Harvest Of Souls”. De ballad “One Of Us” doet denken aan pre-IQ-tijden, toen Mike Holmes nog The Lens bestierde en waarij hij een mooie partij op akoestische gitaar speelt. Het titelnummer, “No Dominion” dus, werd al een tijdje live gespeeld en blijkt een van de albumhoogtepunten. Toetsenist Neil Durant neemt hier het voortouw met een interessant keyboardthema, maar het is toch weer Mike Holmes die de show steelt met een van zijn fijne, lyrische solo’s. Deze zijn op dit album overigens wat dunner bezaaid, maar áls hij dan ‘los’ gaat is het ook helemaal raak. Vooral op albumafsluiter “Never Land” voel je de solo aankomen en word je als luisteraar rijkelijk beloond. Zo komen we tot de conclusie dat IQ met “Dominion” een gedegen album aflevert dat de nadruk toch meer op ingetogenheid legt - en ja, het klinkt allemaal o zo lekker herkenbaar.
Websites:
https://www.iq-hq.co.uk/
https://www.facebook.com/IQHQLive/.